Drukuj

Wciąż nie dość piękna - o akceptacji siebie i zaburzeniach odżywiania. Bulimia.

W artykule Wciąż nie dość piękna - o akceptacji siebie i zaburzeniach odżywiania. Anoreksja mówiliśmy o tym, że są wśród nas osoby, które unikając jedzenia, dążą do utrzymania perfekcyjnego wyglądu własnego ciała. Jednocześnie w ten sposób (poprzez bardzo silną kontrolę swojego zachowania) próbują poradzić sobie z problemami życia codziennego. W tym artykule zajmiemy się sytuacją odwrotną, czyli procesami związanymi z tym, że niektóre problemy, stany emocjonalne, w jakich się znajdujemy, napięcia, frustracje lub złości, mogą wywoływać przemożną chęć natychmiastowego ich załagodzenia za pomocą jedzenia. Pożywienie pełni bardzo wiele funkcji w życiu człowieka. Jedną z nich jest zapewnianie poczucia bezpieczeństwa. Wiele osób reguluje swoje emocje poprzez spożywanie słodyczy lub obfitych posiłków. Od pierwszych chwil życia kojarzymy uczucie sytości ze stanem spokoju. Z tego powodu wiele osób w odpowiedzi na niepokoje dnia codziennego reaguje przemożną chęcią jedzenia. Inną przyczyną nadmiernego spożywania pokarmów i podjadania przez cały dzień słodyczy lub fast foodów jest fakt, że dostarczasz wówczas organizmowi łatwo przyswajalnych węglowodanów i tłuszczów. Powodują one wytworzenie w Twoim organizmie większej ilości substancji poprawiających nastrój (dopaminy i serotoniny). Takie podejście do radzenia sobie z problemami jest mało efektywne, ale – przyznaj się – zapewne zdarzyło Ci się w trudnych sytuacjach zareagować kupieniem dużego batonika, czekolady lub pizzy, żeby najpierw się nasycić, a później pomyśleć. Nie jesteś sam! Są jednak osoby, które w taki sposób reagują nawykowo. Ich metodą na poradzenie sobie ze stresem, napięciem, lękiem, trudną sytuacją, jest przemożna chęć pochłonięcia dużej ilości pokarmu. Takie napady, sprzężone z innymi kryteriami, charakteryzują osoby dotknięte chorobą zwaną bulimią – czyli żarłocznością psychiczną.

Czym jest bulimia?

Według ICD-10 (Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, stosowanej w Polsce) bulimia: „Przejawia się okresowymi nawrotami żarłoczności i nadmierną koncentracją uwagi na kontroli masy ciała. Typowe jest prowokowanie wymiotów lub zażywanie środków przeczyszczających po epizodzie przejedzenia. Obserwuje się wiele objawów psychopatologicznych, na przykład nadmierne zainteresowanie kształtem i masą ciała; występują one zarówno w bulimii psychicznej, jak i w jadłowstręcie psychicznym. Powtarzające się wymioty mogą doprowadzić do zaburzeń elektrolitowych i powikłań somatycznych. Często, choć nie zawsze, stwierdza się w wywiadzie epizod jadłowstrętu psychicznego, który wystąpił od kilku miesięcy do kilku lat wcześniej” [1]. Na bulimię, podobnie jak na anoreksję, częściej chorują kobiety [2]. Występuje ona u osób, które próbowały przy pomocy różnorodnych diet kontrolować wagę swojego ciała. Ludzie chorujący na bulimię nie wyróżniają się wyglądem od innych ze swojego otoczenia. Mogą mieć lekką nadwagę, a nawet otyłość. Mogą też jednak być w normie albo cechować się nadmierną szczupłością. Na anoreksję może wskazywać wygląd osoby chorującej, bulimia pozostaje niezauważona dla przeciętnego człowieka. Najbardziej charakterystycznym objawem bulimii są ataki żarłoczności. Mają one charakter napadowy, a o ich zakwalifikowaniu jako symptomu bulimicznego stanowi kontekst psychologiczny. „Atak bulimii poprzedzony jest poczuciem narastającego napięcia” [3]. Źródło napięcia na ogół jest niezidentyfikowane. Niekiedy doświadczane jest jako samotność, znudzenie, pustka, smutek, złość. Podczas ataku pochłaniane są – najpierw bardzo szybko, później wolniej – olbrzymie ilości pożywienia, od 3500 kcal do 10000 kcal. Są to zwykle pokarmy określane przez osoby chore jako „wysokokaloryczne” i „tuczące” – lody, chipsy, słodycze. Nie ma w zasadzie znaczenia, co będzie spożywane. Czasami bulimiczki przygotowują sobie specjalne zapasy produktów i wpisują „jedzenie” do harmonogramu. Bywa też, że nie są w stanie tego zaplanować i wówczas pochłaniają to, co mają aktualnie w domu – łącznie z produktami typu zamrożona pizza lub kilogram gotowanego ryżu czy makaronu. Podczas ataku bulimicznego pacjentki nie mają możliwości kontrolowania swojego zachowania, odczuwają niemożność zaprzestania jedzenia. Po ataku odczuwają wyraźny spadek napięcia oraz poczucie winy i frustrację. Prowokowanie wymiotów jest zachowaniem kompensującym obżarstwo. Warto nadmienić, że bulimia występuje również w formie bez przeczyszczania się. Choroba ta może dotyczyć nawet osób Ci bliskich i możesz o tym nie wiedzieć, bowiem chorzy nie wyróżniają się niczym szczególnym. Trudno więc domyślić się, jaki mają problem. W przeciwieństwie do anorektyczek, bulimiczki dość dobrze funkcjonują społecznie i towarzysko. Osoby dotknięte tym zaburzeniem zdają sobie sprawę z tego, że chorują. Często podejmują leczenie i psychoterapię. Gdybyśmy nie skupiali swojej uwagi tylko na zachowaniach żywieniowych osoby chorującej na bulimię, na jej atakach żarłoczności, późniejszych ewentualnych wymiotach czy stosowaniu środków przeczyszczających i spróbowali spojrzeć na to zaburzenie z perspektywy jej świata wewnętrznego, zauważylibyśmy, że jest ona bardzo niepewna siebie. Nie wierzy w możliwość osiągniecia sukcesu, jest wrażliwa na opinie innych ludzi, a przede wszystkim – nie radzi sobie w sytuacjach dużego napięcia i stresu.

Leczenie bulimii

Podobnie jak w przypadku anoreksji, leczenie bulimii jest prowadzone pod nadzorem lekarza psychiatry. Bardzo istotne jest tutaj wsparcie psychoterapeutyczne, ponieważ duża część problemów osoby chorej związana jest z jej nieumiejętnością radzenia sobie ze stresem, niskim poczuciem własnej wartości oraz silnym poczuciem lęku. Jeżeli jesteś osobą doświadczającą takich trudności, jak najszybciej skontaktuj się ze specjalistą. Choroba jest poważna i jej leczenie nie jest łatwe. Niemniej jednak są skuteczne i sprawdzone metody i sposoby walki z nią. Osoby posiadające wiedzę w tym zakresie skutecznie Ci pomogą. Jeżeli znasz kogoś, kto może chorować na zaburzenia odżywiania, zmotywuj go do szukania pomocy. To jest choroba, tak samo jak każda inna – zapalenie płuc czy cukrzyca. Jeśli będzie odpowiednio leczona, uda się ograniczyć jej niebezpieczne dla zdrowia skutki i w wyniku dobrze prowadzonej kuracji doprowadzić do jej zakończenia.

Autor: Adrianna Skaza – socjolog, psychoterapeuta

Źródła:

[1] ICD-10 Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych, s. 234, dostęp internetowy: https://www.csioz.gov.pl/fileadmin/user_upload/Wytyczne/statystyka/icd10tomi_56a8f5a554a18.pdf

[2] B. Józefik, M.Pilecki, Obraz kliniczny zaburzeń odżywiania się, w: B. Józefik, red., Anoreksja i bulimia psychiczna. Rozumienie i leczenie zaburzeń odżywiania się, Kraków 1999.

[3] A. Skaza, Zaburzenia odżywiania, w: G. Kowalczyk, red., Program szkolenia z zakresu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, Szczecin 2017.

Nasza strona internetowa wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na ich korzystanie.