Drukuj

Leczę się psychiatrycznie - moja ochrona prywatności

Każdy z nas ma przyznane nam przepisami prawo do prywatności. Gwarantuje to przede wszystkim art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. Nr 78, poz.483 z późn.zm.). Jednym z elementów sfery życia prywatnego jest stan zdrowia. Zgodnie z kolei z wyrażoną w art. 51 Konstytucji RP zasadą, nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.

Powołane powyżej przepisy Konstytucji statuują nasze prawo do ochrony życia prywatnego, w tym chorób, na które chorujemy, czy leczymy się.

Dodatkowo zaś, jeśli leczysz się, niezależnie od tego na jaką chorobę, Twoje prawo do prywatności gwarantuje kilka ustaw – w tym przede wszystkim ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz.U. z 2016r.,poz.922), dodatkowo zaś twoją prywatność jako pacjenta wzmacnia ustawa z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.1318 z późn.zm.).

Jeżeli zaś leczysz się psychiatrycznie, ustawą zapewniającą Twoją prywatność jest ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.882).

  1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych

Zgodnie z zawartymi w art. 27 tej ustawy regulacjami, dane o osobie fizycznej takie, jak dane o stanie zdrowia, kodzie genetycznym czy nałogach traktuje się jako dane wrażliwe. W odróżnieniu od danych osobowych tzw. „zwykłych”,wyodrębniono ten zakres danych po to, aby w odniesieniu do nich wprowadzić bardziej intensywną ochronę, a przetwarzanie poddać odrębnym zasadom. I tak co do zasady zabrania się ich przetwarzania (czyli dokonywania jakichkolwiek operacji wykonywanych na danych osobowych, takich jak np. zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie czy udostępnianie). Przetwarzać dane wrażliwe można jedynie w ściśle określonych przez ustawę celach, enumeratywnie wskazanych w art. 27 ust. 2 ustawy, tj. w sytuacji gdy:

  1. osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę na piśmie, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych;

  2. przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą, i stwarza pełne gwarancje ich ochrony;

  3. przetwarzanie takich danych jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby, gdy osoba, której dane dotyczą, nie jest fizycznie lub prawnie zdolna do wyrażenia zgody, do czasu ustanowienia opiekuna prawnego lub kuratora;

  4. jest to niezbędne do wykonania statutowych zadań kościołów i innych związków wyznaniowych, stowarzyszeń, fundacji lub innych niezarobkowych organizacji lub instytucji o celach politycznych, naukowych, religijnych, filozoficznych lub związkowych, pod warunkiem, że przetwarzanie danych dotyczy wyłącznie członków tych organizacji lub instytucji albo osób utrzymujących z nimi stałe kontakty w związku z ich działalnością i zapewnione są pełne gwarancje ochrony przetwarzanych danych;

  5. przetwarzanie dotyczy danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem;

  6. przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadań administratora danych odnoszących się do zatrudnienia pracowników i innych osób, a zakres przetwarzanych danych jest określony w ustawie;

  7. przetwarzanie jest prowadzone w celu ochrony stanu zdrowia, świadczenia usług medycznych lub leczenia pacjentów przez osoby trudniące się zawodowo leczeniem lub świadczeniem innych usług medycznych, zarządzania udzielaniem usług medycznych i są stworzone pełne gwarancje ochrony danych osobowych;

  8. przetwarzanie dotyczy danych, które zostały podane do wiadomości publicznej przez osobę, której dane dotyczą;

  9. jest to niezbędne do prowadzenia badań naukowych, w tym do przygotowania rozprawy wymaganej do uzyskania dyplomu ukończenia szkoły wyższej lub stopnia naukowego; publikowanie wyników badań naukowych nie może następować w sposób umożliwiający identyfikację osób, których dane zostały przetworzone;

  10. przetwarzanie danych jest prowadzone przez stronę w celu realizacji praw i obowiązków wynikających z orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Poza tymi przypadkami danych wrażliwych przetwarzać nie wolno.

Warto zaznaczyć, że naruszenie przepisów ustawy w zakresie przetwarzania Twoich danych przez administratora tych danych wiązać się może z odpowiedzialnością karną (w przypadku niedopuszczalnego ustawą ujawnienia danych wrażliwych nawet do 3 lat pozbawienia wolności), a także – na Twoje żądanie – z odpowiedzialności cywilną za naruszenie dóbr osobistych określoną w art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.459 z późn.zm.).

  1. Ustawa z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Osoby wykonujące zawód medyczny łączy z pacjentem specyficzny, poufny charakter relacji z uwagi na fakt ujawniania informacji należących do sfery życia prywatnego. Wobec powyższego pacjent ma prawo domagania się zachowania poufności informacji z nim związanych. Poufność jest bowiem jest jedną z podstawowych kategorii bezpieczeństwa.

Art. 13 i 14 ustawy o prawach pacjenta (…) gwarantują Tobie jako pacjentowi prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające świadczeń zdrowotnych, informacji związanych z Tobą, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. W celu realizacji tego prawa osoby wykonujące zawód medyczny są obowiązane zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, a w szczególności ze stanem zdrowia pacjenta.

Wyłączenie tej tajemnicy nastąpić może jedynie w przypadkach wymienionych w art. 14 ust.2 i 2a wskazanej ustawy, tj. w wypadku gdy:

  1. tak stanowią przepisy odrębnych ustaw;

  2. zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób;

  3. pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy;

  4. zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innym osobom wykonującym zawód medyczny, uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.

Zauważyć także należy, że ochrona życia prywatnego pacjenta gwarantowana jest nie tylko w ustawie o prawach pacjenta (…), ale także w przepisach regulujących wykonywanie zawodu oraz normach etyki zawodowej. Zagadnienia te odrębnie uregulowano np. w odniesieniu do lekarza (w art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty – regulującym tzw. tajemnicę lekarską), psychologa (w art. 14 ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów). Dochowanie tajemnicy zawodowej jest prawem i obowiązkiem wszystkich osób wykonujących zawód medyczny.

  1. Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

Dodatkowym wzmocnieniem ochrony Twojej prywatności są regulacje znajdują się w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. Zgodnie z art. 50 tej ustawy osoby wykonujące czynności z niej wynikające są obowiązane do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym powezmą wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności, stosownie do odrębnych przepisów (w tym omówionych powyżej). Od obowiązku zachowania tajemnicy ustawa zwalnia jedynie w razie konieczności udzielenia informacji o pacjencie wobec:

  1. lekarza sprawującego opiekę nad osobą z zaburzeniami psychicznymi;

  2. właściwych organów administracji rządowej lub samorządowej co do okoliczności, których ujawnienie jest niezbędne do wykonywania zadań z zakresu pomocy społecznej;

  3. osób współuczestniczących w wykonywaniu czynności w ramach pomocy społecznej, w zakresie, w jakim to jest niezbędne;

  4. Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Policji, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu i ich upoważnionych pisemnie funkcjonariuszy lub żołnierzy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania sprawdzającego na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych;

  5. policjanta, upoważnionego pisemnie przez kierownika jednostki organizacyjnej Policji, prowadzącego czynności operacyjno-rozpoznawcze w zakresie poszukiwań i identyfikacji osób.

Na zakończenie warto podkreślić, że w razie korzystania ze zwolnienia lekarskiego z powodu czasowej niezdolności do pracy, tak jak na każdym innym zwolnieniu lekarskim, psychiatra podaje na nim adnotację, czy chory może chodzić. W części przeznaczonej dla pracodawcy nie podaje natomiast rodzaju choroby. Z kolei pracodawca nie ma prawa żądać wyjaśnień od pracownika, na co ten choruje. Natomiast z powyżej wskazanych przepisów wynika, że lekarz nie ma prawa przekazywać takiej informacji pracodawcy na temat pacjenta, ponieważ są to dane wrażliwe, a lekarzowi nie wolno zdradzać tajemnicy lekarskiej.

Bibliografia:

  1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn.zm.)

  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 459 z późn.zm.).

  3. Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz.882).

  4. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz.922).

  5. Ustawa z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz.1318 z późn.zm.).

  6. Barta J., Fajgielski P., Markiewicz R., Ochrona danych osobowych. Komentarz, wyd.: Wolters Kluwer, Warszawa 2015

  7. Karkowska D., Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Komentarz, wyd.: Wolters Kluwer, Warszawa 2016

    Autor: Sylwia Juźwiak -prawnik

Nasza strona internetowa wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na ich korzystanie.