Drukuj

Kogo potrzebuję – psychologa, psychiatry czy psychoterapeuty?

W ostatnich latach zauważalny stał się wzrost świadomości społecznej na temat możliwości i potrzeby dbania o zdrowie psychiczne. Duży wkład wniosły w to media, które w filmach, serialach, czy programach telewizyjnych odsłaniają kulisy terapii i przybliżają charakter pracy wskazanych w tytule specjalistów. Jednak mimo stale pogłębiającej się wiedzy, różnica między zawodami psychologa, psychoterapeuty i psychiatry wielu osobom wciąż wydaje się niejasna, co utrudnia podjęcie decyzji, do kogo należy zwrócić się o pomoc z wybranym problemem. W czym specjalizują się przedstawiciele wybranych profesji? W jaki sposób mogą cię wesprzeć i czego możesz od nich oczekiwać? Oto kilka najważniejszych informacji.

Psycholog

Tytuł psychologa zdobywa osoba, która ukończyła jednolite magisterskie studia psychologiczne. Zakończenie studiów i obrona pracy magisterskiej jest potwierdzeniem kwalifikacji, upoważniających do pracy z ludźmi borykającymi się z różnymi problemami. Instytucjami w których najczęściej możesz spotkać psychologów są: placówki służby zdrowia (np. przychodnie, szpitale), placówki oświatowe (np. przedszkola, szkoły, poradnie psychologiczno - pedagogiczne), domy dziecka, domy pomocy społecznej, zakłady karne, instytucje służb mundurowych, organizacje biznesowe oraz stowarzyszenia i fundacje.

Jedną z najważniejszych kompetencji psychologa jest umiejętność prowadzenia specjalistycznej diagnostyki psychologicznej. Proces diagnostyczny obejmuje m.in. zastosowanie specjalistycznych testów psychologicznych, do których dostęp mają wyłącznie przedstawiciele tego zawodu. Psycholodzy mają możliwość przeprowadzenia i interpretacji wyników testów dot. m.in. funkcjonowania poznawczego, sprawności intelektualnej, osobowości,temperamentu, dojrzałości społecznej i emocjonalnej, samooceny, odporności psychicznej, motywacji, czy relacji rodzinnych. Warto podkreślić, że tylko psycholog ma uprawnienia do wydawania opinii psychologicznych, bazujących na informacjach uzyskanych od pacjenta ja również opartych na wyniku przeprowadzonych testów. Tego typu opinie służą np. diagnozie zaburzeń zachowania (np. ADHD), zaburzeń emocjonalnych, czy specyficznych trudności w uczeniu się (np. dysleksja, dysortografia).

Psycholodzy posiadają również uprawnienia do prowadzenia terapii indywidulanej i grupowej, prowadzenia zajęć psychoedukacyjnych, a także warsztatów psychologicznych i specjalistycznych szkoleń.

Wbrew stereotypom, psycholodzy nie pracują wyłącznie z osobami chorymi psychicznie. Po psychologiczne wsparcie może zgłosić się każdy, kto doświadcza życiowych trudności. Pomoc psychologiczna zawsze rozpoczyna się od wstępnej konsultacji,której celem jest bliższe poznanie problemu. Bardzo często już przy pierwszym kontakcie psycholodzy są w stanie wskazać, jaka forma wsparcia (np. terapia indywidualna, rodzinna, grupowa) będzie dla danej osoby najlepsza. Jednak ze względu na szerokie spektrum obszarów problemowych, w których mogą pracować psycholodzy warto przed pierwszym spotkaniem dopytać, czy problem, który cię dotyczy mieści się w oferowanych przez daną osobę formach wsparcia.

Psychoterapeuta

Psychoterapeutą może zostać osoba, która ukończyła studia wyższe (niekoniecznie psychologiczne) i odbyła szkolenie psychoterapeutyczne. Psychoterapeuci najczęściej pracują w poradniach specjalistycznych (np. poradnie terapii uzależnień, poradnie zdrowia psychicznego), ośrodkach terapeutycznych (np. ośrodki socjoterapeutyczne dla dzieci i młodzieży), ale przede wszystkim w prywatnych gabinetach.

Psychoterapeuci podobnie jak psycholodzy, wspierają osoby w rozwiązywaniu zgłaszanych trudności. Mogą stać się dla ciebie nieocenioną pomocą w rozwiązywaniu życiowych problemów, związanych m.in. z doświadczaniem sytuacji straty (np. śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, choroba), trudnościami w komunikacji, radzeniu sobie z nieprzyjemnymi emocjami, stresem czy negatywnymi zachowaniami. To co odróżnia terapeutów od psychologów to brak możliwości korzystania ze specjalistycznych narzędzi diagnostycznych oraz wystawiania opinii psychologicznych. Terapeuta przede wszystkim koncentruje się na wskazanej trudności i w trakcie sesji omawia mechanizmy jej powstania oraz sposoby radzenia sobie. Metody pracy wykorzystywane w czasie sesji psychoterapeutycznych w dużej mierze zależą od szkoły psychoterapii, z której wywodzi się dany specjalista. Obecnie istnieje wiele różnych szkół terapii, które różnią się podejściem do jednostki, czasem trwania psychoterapii, sposobami wyjaśniania mechanizmów powstawania i radzenia sobie z problemami, a co za tym idzie technikami ich rozwiązywania w toku trwania procesu terapeutycznego. Do najpopularniejszych nurtów psychoterapeutycznych zaliczamy: psychoanalityczny, psychodynamiczny, poznawczo-behawioralny, humanistyczny i systemowy. Przy wyborze psychoterapeuty w dużej mierze powinieneś uwzględnić reprezentowaną przez niego szkołę, ponieważ nie każdy nurt jest odpowiedni do pracy z określonym problemem. Psychoanalitycy i terapeuci psychodynamiczni odnoszą się do tych samych podstaw teoretycznych. Istnieją jednak między nimi pewne różnice, które rzutują na warsztat pracy terapeutów. Przedstawiciele nurtu psychoanalitycznego preferują częste spotkania, trwające nawet kilka lat. W czasie sesji koncentrują się na odnajdywaniu przyczyn zgłaszanych problemów w nieświadomości jednostki i analizie ich wpływu na obecne funkcjonowanie. Terapeuci psychodynamiczni również są zwolennikami terapii długoterminowej, jednak nie przebiegającej tak długo jak psychoanaliza. Przyczyn problemów jednostki upatrują m.in. w deficytach rozwojowych,czy konfliktach wewnętrznych. Przedstawiciele obu nurtów są bardzo pomocni w leczeniu zaburzeń lękowych, odżywiania, czy osobowości.

Z kolei terapeuci poznawczo-behawioralni wychodzą z założenia, że zaburzenia w zachowaniu człowieka są wynikiem utrwalonych na pewnym etapie rozwoju niewłaściwych reakcji. Jeżeli więc potrzebujesz wsparcia w pozbyciu się negatywnych nawyków lub podejrzewasz u siebie depresję, zaburzenia stresu pourazowego, zaburzenia lękowe (zwłaszcza fobie) to warto zgłosić się do terapeuty poznawczo-behawioralnego. Ze względu na stosowane techniki przedstawiciele tego nurtu mogą być dla ciebie nieocenioną pomocą w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi.

Tymczasem przedstawiciele nurtu humanistycznego uznają, że wszelkie problemy jednostki mają swój początek w niezaspokojonych potrzebach, bez których człowiek nie może w pełni rozwijać swojego potencjału. Decydując się na terapię w tym duchu możesz spodziewać się pracy nad pogłębianiem samoświadomości, porządkowaniem wartości, analizą potrzeb i rozwiązywaniem bieżących problemów. Psychoterapia humanistyczna polecana jest osobom znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych, które pragną odnaleźć swoją drogę i dążyć do samorealizacji.

Ostatni spośród wskazanych nurtów to nurt systemowy. Jej przedstawiciele rozpatrują jednostkę w kontekście szerszego systemu, w którym żyje (np. rodziny). Wychodzą bowiem z założenia, że problemy pojedynczego człowieka mają swój początek w dysfunkcjach systemu z którego się wywodzi. Psychoterapeuci systemowi często prowadzą terapię rodzinną, terapię dla par, ale również spotkania indywidualne z dziećmi, młodzieżą i osobami dorosłymi, których problemy mogą wywodzić się z nieprawidłowych relacji z najbliższym otoczeniem. Mając na uwadze opisane powyżej różnice, zawsze warto pytać, w jakim nurcie pracuje wybrany specjalista i czy jest w stanie wesprzeć cię w rozwiązaniu zgłaszanego problemu.

Wybierając psychoterapeutę zachowaj szczególną ostrożność i sprawdź jego kwalifikacje. Brak ustawy o zawodzie psychoterapeuty, daje bowiem możliwość otworzenia własnej praktyki każdemu, bez względu na jego wykształcenie i kompetencje. Ta nieuregulowana sytuacja prawna sprzyja rozpowszechnianiu nieuczciwej praktyki. Dlatego chcąc uchronić się przed jej negatywnymi skutkami, zasięgnij opinii na temat wybranych specjalistów, dzięki czemu zwiększysz prawdopodobieństwo uzyskania odpowiedniej pomocy.

Psychiatra

Warunkiem koniecznym do uzyskania tytułu psychiatry jest ukończenie studiów medycznych, zdanie egzaminu państwowego oraz uzyskanie specjalizacji z psychiatrii. W zakresie kompetencji lekarzy psychiatrów leży diagnostyka zaburzeń i chorób psychicznych oraz planowanie procesu terapeutycznego, uwzględniającego leczenie farmakologiczne. Pamiętaj, że psychiatrzy jako jedyni spośród wymienionych specjalistów mają możliwość przepisywania recept i wdrażania farmakoterapii. Warto jednak podkreślić, że nie każda wizyta u psychiatry musi zakończyć się zapisaniem leków, ponieważ leczenie farmakologiczne nie jest dobrym rozwiązaniem dla każdego. Wskazań do farmakoterapii jest wiele, wśród nich można wymienić m.in. dużą częstotliwość i nasilenie objawów, czy trudności w codziennym funkcjonowaniu, zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Ważną rolą psychiatrów jest indywidualne podejście do każdego z pacjentów i dostosowanie metod leczenia do konkretnego przypadku. Dlatego też w trakcie konsultacji psychiatrycznej udzielaj wszystkich niezbędnych informacji dot.m.in. rodzaju wykonywanej pracy, czy innych chorób i przyjmowanych leków.

Podstawowymi miejscami pracy lekarzy psychiatrów są przychodnie, szpitale psychiatryczne oraz prywatne gabinety.

Jak rozpoznać dobrego specjalistę?

Praca wszystkich opisywanych specjalistów ma szczególny charakter, ponieważ ich wspólnym celem jest wspieranie ludzi w trudnych sytuacjach oraz poprawa ich zdrowia psychicznego. Podjęcie decyzji o rozpoczęciu terapii dla nikogo nie jest łatwe, ale w wielu przypadkach bywa niezbędnym elementem, pozwalającym rozwiązać problem i poprawić swoje samopoczucie. Powyższa charakterystyka zawodów psychologa, psychoterapeuty i psychiatry ma przede wszystkim na celu podkreślenie różnic w posiadanych przez nich kompetencjach. Na co jeszcze powinieneś zwrócić uwagę przy ich wyborze, aby mieć pewność, że trafiłeś pod dobry adres? Poniżej znajdziesz zestawienie najważniejszych wskazówek:

  1. Sprawdź posiadane kwalifikacje, w tym przede wszystkim ukończone studia i szkolenia.

  2. Upewnij się, że specjalista ma doświadczenie w pracy ze zgłaszanymi przez Ciebie problemami. Pamiętaj – zawsze masz prawo dopytać o jego praktykę i kompetencje w danym zakresie.

  3. Dowiedz się, czy specjalista poddaje swoją pracę stałej superwizji. Dzięki temu będziesz mieć pewność, że ktoś czuwa nad jego pracą.

  4. Zwróć uwagę, czy specjalista stale rozwija swój warsztat pracy poprzez uczestnictwo
    w warsztatach i szkoleniach. To utwierdzi cię w przekonaniu, że wybrałeś profesjonalistę, który pracuje zgodnie z najnowszą wiedzą i według aktualnych standardów.

  5. Jeśli spotkania z wybranym specjalistą nie będą spełniały twoich oczekiwań, porozmawiaj
    z nim o tym. Takie informacje są niezwykle istotne dla obu stron. Pamiętaj, że dobry specjalista powinien posiadać umiejętność przyznania się do ograniczeń swojej wiedzy
    i skierowania Cię do innej osoby, która będzie bardziej kompetentna w rozwiązaniu twojego problemu.

  6. Pamiętaj, że terapia często stanowi punkt zwrotny w obliczu sytuacji problemowej. Dlatego też, zanim zainwestujesz swój czas, energię i pieniądze sprawdź, korzystając tylko
    z wiarygodnych źródeł, do kogo zwracasz się o pomoc.

Podjęcie decyzji o terapii dla nikogo nie jest proste, dlatego warto zdobyć jak najwięcej informacji, które ułatwią Ci wybór specjalisty, a przy okazji zmniejszą Twój poziom stresu. Pamiętaj, że zawsze kiedy będziesz mieć jakieś wątpliwości, masz prawo pytać. W czasie terapii bardzo ważna jest otwartość i autentyczność obu stron. Tylko dzięki temu można nawiązać dobrą relację terapeutyczną, która pozwoli Ci rozwiązać problemy.

Autor:Aleksandra Sileńska- psycholog

Nasza strona internetowa wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na ich korzystanie.